Nöbetçi Eczaneler
ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’a yönelik açıklamaları ve sosyal medyada paylaştığı yapay zekâ ile hazırlanmış görseller, Avrupa’da jeopolitik bir şok etkisi yarattı. Kriz, Davos’ta başlayan Dünya Ekonomik Forumu’nun da ana gündem maddelerinden biri haline geldi.
Trump’tan yapay zekâ destekli paylaşımlar
Trump, Davos Zirvesi öncesinde sosyal medya hesabından paylaştığı yapay zekâ ile manipüle edilmiş görsellerle tansiyonu yükseltti. Paylaşımlardan birinde Trump, Oval Ofis’te masasının başında otururken, haritada Venezuela, Kanada ve Grönland ABD toprakları olarak gösterildi. Masanın önünde ise Avrupa devlet ve hükümet başkanlarının Trump’ı dinlediği tasvir edildi.
Bir diğer görselde Trump’ın elinde Amerikan bayrağını Grönland’a dikerken görüldüğü, arkasında Başkan Yardımcısı JD Vance ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun yer aldığı dikkat çekti. Görselde ayrıca toprağa saplanmış bir direkte “Grönland – ABD toprakları. 2026’da kuruldu” ifadesi yer aldı.
“Geri dönüşü yok” sözleriyle gerilim arttı
Trump, yaptığı son açıklamalarda Danimarka’nın Grönland’ı koruyamadığını savunarak şu ifadeleri kullandı:
“Orayı almak zorundayız. Bunun geri dönüşü yok.”
Daha önce Grönland’ın ilhakına karşı çıkan Avrupa ülkelerini ek gümrük vergileriyle tehdit eden Trump, son açıklamasında Avrupa ülkelerinin bu plana “çok direnemeyeceklerini” de iddia etti.
Danimarka’dan net mesaj: Pazarlık konusu olamaz
Trump’ın hedef aldığı Danimarka’nın Başbakanı Mette Frederiksen, parlamentoda yaptığı konuşmada şu ifadeleri kullandı:
“Egemenliğimiz, kimliğimiz, sınırlarımız ve demokrasi pazarlık konusu olamaz.”
Frederiksen, olası bir ticaret savaşına da değinerek Avrupa’nın buna karşılık vermek zorunda kalacağını belirtti:
“Eğer biri bize karşı bir ticaret savaşı başlatırsa, ki bunu gerçekten tavsiye etmem, elbette Avrupa olarak karşılık vermeliyiz. Bunu yapmak zorundayız.”
Grönland yönetimi ve AB hattı
Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen, ABD’nin adaya askeri bir müdahalesine düşük ihtimal verdiğini ancak bu olasılığın tamamen dışlanamayacağını söyledi. Nielsen, hazırlık yapılması gerektiğini ve AB ile daha yakın iş birliği için görüşmeler yürütüldüğünü açıkladı.
Macron’dan “emperyalizm” suçlaması
Davos’ta konuşan Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, ABD’yi sert sözlerle eleştirdi:
“Emperyalizm hırsları geri dönüyor. Dünya, kuralların yok olduğu, uluslararası hukukun ayaklar altına alındığı ve güçlü olanın koyduğu kuralların geçerli olduğu bir sürece doğru evriliyor.”
Macron, ABD’nin gümrük vergilerini baskı aracı olarak kullanmasını eleştirerek Trump yönetimini “Avrupa’yı zayıflatmak ve boyun eğdirmek amacıyla acımasız bir rekabet yürütmekle” suçladı. Trump ile Davos’ta görüşmeyi planlamadığını söyleyen Macron, Grönland planlarının NATO’yu da zayıflattığını ifade etti.
AB’den ortak tepki
AB Dış Politika Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, şu değerlendirmeyi yaptı:
“Hiçbir ülke, başka bir ülkenin topraklarını ele geçirme hakkına sahip değildir, ne Ukrayna’da ne de Grönland’da.”
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise Trump’ın Grönland bağlantılı gümrük vergisi tehditlerini “tehlikeli ve riskli” olarak nitelendirdi ve AB’nin yanıtının “cesur, kararlı ve orantılı” olacağını söyledi.
“NATO’nun ve dünyanın geleceği tehlikede”
2009–2014 yılları arasında NATO Genel Sekreterliği görevini yürüten Anders Fogh Rasmussen, krizin boyutuna dikkat çekerek şu uyarıda bulundu:
“NATO’nun ve dünyanın geleceği tehlikede.”
Rasmussen, Avrupa’nın Trump’a karşı artık “alttan almaktan vazgeçmesi” gerektiğini, Trump’ın yalnızca güç dilinden anladığını savundu.
Alman kamuoyunda ABD algısı değişiyor
ABD’nin Danimarka’nın toprak bütünlüğünü hedef alan çıkışları, Avrupa’da NATO’nun geleceğini tartışmaya açarken ABD’nin imajını da zedeledi. Almanya’da Forsa tarafından yapılan bir ankete göre Almanların yüzde 71’i ABD’yi artık bir hasım olarak görüyor. Trump yönetimindeki ABD’yi güvenilir bir ortak olarak değerlendirenlerin oranı ise yüzde 18’de kaldı.
Dünya Kupası boykot çağrıları artıyor
Grönland krizi, ABD’nin 2026 Dünya Kupası kapsamında ev sahipliği yapacağı maçların boykot edilmesi çağrılarını da beraberinde getirdi. ABD, Kanada ve Meksika’nın ortaklaşa düzenleyeceği turnuvaya ilişkin tartışmalar büyüyor.
Almanya’da CDU’lu siyasetçi Roderich Kiesewetter, Trump’ın Grönland tehditlerini hayata geçirip AB ile ticaret savaşı başlatması halinde Avrupa ülkelerinin Dünya Kupası’na katılımının zor olacağını söyledi. SPD’li Aydan Özoğuz ise ABD’ye yönelik güvensizliğin arttığını vurgulayarak, “barışçıl bir şekilde futbol maçlarının tadını çıkarmanın zor olacağını” ifade etti.