Nöbetçi Eczaneler
Avrupa enerji piyasasında endişe büyüyor. Küresel enerji tedarikine ilişkin risklerin artması ve Ortadoğu’da yükselen gerilim, doğal gaz fiyatlarında sert yükselişe yol açtı. Avrupa’da gaz depolarındaki doluluk oranının yüzde 30’un altına gerilemesi ise kıtanın enerji güvenliğine yönelik kaygıları artırıyor.
Gaz fiyatlarında sert yükseliş
Avrupa’nın en önemli doğal gaz ticaret noktası olan Hollanda merkezli TTF piyasasında fiyatlar son günlerde hızla yükseldi.
27 Şubat’ta megavatsaat başına 31,95 euro seviyesinde kapanan nisan vadeli kontratlar, yaklaşık bir hafta içinde yüzde 67 artarak 53,4 euroya kadar çıktı. Haftanın ilk işlem gününde ise fiyatlar 68,5 eurodan açıldı. Böylece gaz fiyatları yalnızca bir günde yüzde 28,5 yükseldi.
Enerji analistlerine göre fiyatlardaki bu sert artışın arkasında hem jeopolitik gelişmeler hem de Avrupa’daki düşük stok seviyeleri bulunuyor.
Hürmüz Boğazı’ndaki kriz piyasayı sarstı
Ortadoğu’daki gerilim enerji piyasalarında büyük dalgalanmaya yol açtı. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrasında İran Devrim Muhafızları’nın Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemilere yönelik saldırıları, küresel LNG ticaretinde ciddi bir risk oluşturdu.
Dünya LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20’si bu stratejik boğazdan geçiyor. Dünyanın en büyük LNG ihracatçılarından biri olan Katar’ın sıvılaştırılmış doğal gaz ihracatının yaklaşık yüzde 93’ü de Hürmüz Boğazı üzerinden uluslararası piyasalara ulaşıyor.
Son günlerde bölgede gemi trafiğinin neredeyse durma noktasına geldiği ve petrol ya da LNG sevkiyatının büyük ölçüde aksadığı belirtiliyor.
Avrupa’nın gaz depoları kritik seviyede
Fiyat artışının bir diğer nedeni ise Avrupa’daki düşük stok seviyeleri. Gazprom tarafından yapılan açıklamaya göre Avrupa genelinde doğal gaz depolarındaki doluluk oranı yüzde 30’un altına düştü.
Bazı ülkelerde durum daha da kritik. Özellikle Hollanda’daki bazı yeraltı depolarında doluluk oranının yüzde 10’un altına gerilediği ifade ediliyor.
Uzmanlar, kış için ayrılan rezervlerin şubat ortasında büyük ölçüde tüketildiğini ve şu anda eski yıllardan kalan stokların kullanılmaya başlandığını belirtiyor.
Avrupa’nın gaz dengesi değişti
Rusya-Ukrayna savaşı öncesinde Avrupa’nın en büyük gaz tedarikçisi Rusya idi. Gazprom’un kıtadaki pazar payı 2022 yılına kadar yaklaşık yüzde 40 seviyesine kadar çıkmıştı.
Ancak savaş ve yaptırımlar sonrası Avrupa hızla alternatif kaynaklara yöneldi. ABD, Katar ve Norveç’ten gelen sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) Avrupa’nın enerji tedarikinde giderek daha büyük rol oynamaya başladı.
Verilere göre Rusya’nın Avrupa’ya gaz sevkiyatı 2021’de 201,7 milyar metreküp seviyesindeyken, 2024 yılında yaklaşık 15 milyar metreküpe kadar geriledi.
Enerji piyasasında belirsizlik sürüyor
Analistler, Avrupa’nın gaz fiyatlarında kısa vadede yüksek oynaklığın devam edebileceğini belirtiyor. Ortadoğu’daki gerilimin tırmanması ve LNG sevkiyatındaki olası kesintiler, özellikle yaz aylarında depoların yeniden doldurulmasını zorlaştırabilir.
Enerji uzmanlarına göre Avrupa için önümüzdeki aylarda en kritik konu, depoların kış öncesinde yeniden güvenli seviyelere çıkarılıp çıkarılamayacağı olacak.