İran’da Hamaney ve Üst Düzey İsimler Öldürüldü: İşte Tahran’ın Karanlık Suikast Tarihi

İsrail ve ABD tarafından İran’a yönelik başlatılan kapsamlı askeri operasyonlar sonucunda, Tahran yönetiminde deprem etkisi yaratan gelişmeler yaşandı. Son 48 saatte gerçekleşen saldırılarda, İran Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney başta olmak üzere devletin zirvesindeki pek çok isim hayatını kaybetti. Bölgedeki güvenlik kaynakları ve İran Kızılayı, bombardımanlarda 201 kişinin öldüğünü, 747 kişinin de yaralandığını doğrularken; bu olaylar İran’daki güvenlik ve istihbarat zafiyeti tartışmalarını ve geçmişten bugüne yaşanan suikast zincirini yeniden akıllara getirdi.

İran Saldırısında Hangi Kritik İsimler Hayatını Kaybetti?

Washington ve Tahran arasındaki müzakerelerin sürdüğü bir dönemde başlayan saldırılar, İran komuta kademesini doğrudan hedef aldı. Hamaney’in ölümüyle sarsılan ülkede, Genelkurmay Başkanı Abdurrahim Musevi ve Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) Genel Komutanı Muhammed Pakpur da etkisiz hale getirilen isimler arasında yer aldı.

İran, bu saldırılara karşılık olarak ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn’deki hedeflere misilleme yapsa da, komuta kademesindeki bu büyük kayıp, ülkenin savunma reflekslerini derinden sarstı.

Geçmişten Bugüne İran’daki Suikastlar ve İstihbarat Zafiyeti

Yaşanan son olaylar, İran tarihi için bir ilk değil. Ülke, uzun yıllardır MOSSAD ve CIA operasyonları olduğu iddia edilen saldırılarla sarsılıyor. İran’ın “direniş ekseni” olarak adlandırdığı yapının kilit isimleri, yıllar içinde nokta atışı operasyonlarla öldürüldü. Bu durum, Tahran’daki istihbarat ağının ne kadar geçirgen olduğu sorusunu gündeme taşıyor.

Bu zincirin en bilinen halkası, 3 Ocak 2020’de ABD’nin İHA saldırısıyla Bağdat Havalimanı’nda öldürülen Kasım Süleymani olmuştu. İran Devrim Muhafızları Ordusu Kudüs Gücü Komutanı olan Süleymani, İran’ın bölgesel gücünün mimarı olarak görülüyordu. Aynı saldırıda Haşdi Şabi Başkan Yardımcısı Ebu Mehdi el-Mühendis de hayatını kaybetmişti.

Nükleer Programa ve Bilim İnsanlarına Yönelik Yapay Zeka Destekli Saldırılar

İran’ın nükleer programı da suikastların ana hedeflerinden biri oldu. 27 Kasım 2020’de, nükleer programın “babası” olarak bilinen Muhsin Fahrizade, Tahran yakınlarında film senaryolarını aratmayacak bir yöntemle öldürüldü. Fahrizade’nin, uydu kontrollü ve yapay zeka destekli bir makineli tüfek düzeneği ile hedef alınması, teknolojik suikastların boyutunu gözler önüne serdi.

Benzer şekilde, 13 Haziran 2025 tarihinde gerçekleşen hava saldırısında nükleer fizikçi Feridun Abbasi ve beraberindeki en az 6 bilim insanı daha hayatını kaybetti. Bu saldırılar, İran’ın nükleer kapasitesini felce uğratmayı amaçlayan stratejik hamleler olarak kayıtlara geçti.

Helikopter Kazaları ve Şüpheli Ölümler

Suikastların yanı sıra, “kaza” süsü verildiği iddia edilen ölümler de İran siyasi tarihine damga vurdu. 19 Mayıs 2024’te Doğu Azerbaycan eyaletinde düşen helikopterde, dönemin İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi ve Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan hayatını kaybetti. Resmi kayıtlara kaza olarak geçse de, bu olay uluslararası kamuoyunda her zaman bir soru işareti olarak kaldı.

Ayrıca, Hamas lideri İsmail Heniyye‘nin 2024 yılında Tahran’ın kalbinde, en güvenli olması gereken bölgede suikasta uğrayarak şehit edilmesi, İran içindeki istihbarat açıklarının en somut kanıtı olarak gösterildi.

Son Dönemde Hedef Alınan Diğer Üst Düzey Komutanlar

İran’ın askeri hiyerarşisi, özellikle 2025 yılı ve sonrasında sistematik saldırıların hedefi oldu. Kayıtlara geçen diğer önemli suikastlar ve ölümler şöyle sıralandı:

• Haziran 2025: DMO Genel Komutanı Hüseyin Selami ve Eski Genelkurmay Başkanı Muhammed Bakıri saldırılarda öldürüldü.
• 13 Haziran 2025: Hatam el-Anbiya Karargahı Komutanı Gülam Ali Reşid ve DMO Hava Kuvvetleri Komutanı Tuğgeneral Amir Ali Hacızade hava saldırısında yaşamını yitirdi.
• 25 Aralık 2023: DMO’nun Suriye lojistik sorumlusu Seyyid Razi Musavi, Şam’daki evinde vuruldu.
• 1 Nisan 2024: Kudüs Gücü Lübnan sorumlusu Tuğgeneral Muhammed Rıza Zahidi, İsrail’in Şam Konsolosluğu saldırısında öldü.
• 22 Mayıs 2022: DMO Albayı Hasan Sayyad Hüdayi, Tahran’da evinin önünde silahlı saldırıya uğradı.
• 2025: Devrim Muhafızları İstihbarat Başkanı Muhammed Kazemi, İsrail saldırısında öldürüldü.