Hanta virüs nedir, nasıl bulaşır?

Hanta virüs ne demek?

Hanta virüs tek bir virüs değil, farklı türleri bulunan bir virüs ailesidir. Bazı türleri böbrekleri etkileyen renal sendromlu kanamalı ateş tablosuna, bazıları ise akciğerleri etkileyen hantavirüs pulmoner sendromuna yol açabilir. Hastalığın şiddeti virüs türüne göre değişir; ABD CDC’ye göre Hantaan ve Dobrava türlerinde ölüm oranı genellikle yüzde 5-15 aralığında, Seoul, Saaremaa ve Puumala türlerinde ise daha düşüktür.

Nasıl bulaşır?

En yaygın bulaş yolu kemirgenlerle temastır. Virüs taşıyan farelerin idrarı, dışkısı veya tükürüğü kuruyup toza karıştığında, bu tozun solunması hastalığa yol açabilir. Bu nedenle bodrum, depo, ahır, kullanılmayan ev, kamp alanı ve kemirgen görülen kapalı alanlar riskli kabul edilir. DSÖ, korunmada kemirgen temasını azaltmayı, yiyecekleri kapalı saklamayı ve kirli alanları kuru süpürgeyle temizlememeyi öneriyor.

İnsandan insana bulaşır mı?

Hanta virüslerin çoğu insandan insana kolay bulaşmaz. Ancak Andes virüsü için yakın temasla insandan insana bulaş ihtimali bildirilmiştir. Son günlerde gündeme gelen yolcu gemisi vakalarında laboratuvarla doğrulanan örneklerin Andes virüsü olduğu açıklandı. Buna rağmen DSÖ ve Avrupa sağlık otoriteleri, uygun önlemler alındığında genel toplum için riskin düşük olduğunu belirtiyor.

Belirtileri neler?

Hastalık başlangıçta grip benzeri belirtilerle ortaya çıkabilir. Ateş, halsizlik, kas ağrısı, baş ağrısı, mide bulantısı, kusma, karın ağrısı ve ishal görülebilir. Ağır vakalarda nefes darlığı, akciğerlerde sıvı birikimi, tansiyon düşüklüğü, böbrek fonksiyonlarında bozulma ve kanama bulguları gelişebilir. CDC, tam iyileşmenin bazı hastalarda haftalar veya aylar sürebileceğini bildiriyor.

Ölüm riski ne kadar?

Ölüm riski virüs türüne ve hastalığın oluşturduğu tabloya göre değişir. ABD’de 1993’ten 2023 sonuna kadar bildirilen 890 laboratuvar doğrulanmış hantavirüs vakasında ölüm oranı yüzde 35 olarak kaydedildi. Amerika kıtasında 2025’te bildirilen 229 vakada ise 59 ölüm raporlandı; bu oran yüzde 25,7’ye karşılık geliyor. Son MV Hondius bağlantılı olayda ise 8 vaka içinde 3 ölüm bildirildi.

Son vakalar neden gündem oldu?

Hanta virüs, MV Hondius adlı yolcu gemisiyle bağlantılı vakalar nedeniyle yeniden dünya gündemine girdi. DSÖ’nün 8 Mayıs 2026 tarihli açıklamasına göre gemiyle bağlantılı toplam 8 vaka tespit edildi; bunların 6’sı laboratuvarla doğrulandı, 2’si olası vaka olarak değerlendirildi. Üç ölüm bildirilirken, doğrulanan vakaların Andes virüsü olduğu açıklandı. Uluslararası temaslı takibi başlatıldı.

Türkiye’de hanta virüs görüldü mü?

Türkiye’de hanta virüsle ilgili ilk doğrulanmış insan salgını 2009’da Zonguldak-Bartın bölgesinde tespit edildi. Daha sonra farklı bölgelerden sporadik vakalar da bildirildi. Ankara Kazan kırsalından bildirilen bir olguda ateş, halsizlik, trombosit düşüklüğü, karaciğer enzimlerinde ve kreatininde yükselme gibi bulgularla hastanın takip edildiği aktarıldı.

Tedavisi var mı?

Hanta virüs için tüm türlerde standart, kesin etkili özel bir antiviral tedavi bulunmuyor. Tedavi çoğunlukla destekleyici bakım üzerinden yürütülür. Ağır hastalarda oksijen desteği, yoğun bakım takibi, sıvı dengesi, tansiyon desteği ve böbrek yetmezliği gelişirse diyaliz gerekebilir. Erken tanı ve hızlı hastane başvurusu hayati önem taşır.

Korunmak için ne yapılmalı?

Kemirgenlerin ev ve iş yerlerine girişini engellemek, yiyecekleri kapalı kaplarda saklamak, çöpleri düzenli uzaklaştırmak ve fare dışkısı bulunan alanları kuru süpürge ya da elektrikli süpürgeyle temizlememek gerekiyor. Kirli alan temizlenmeden önce nemlendirilmeli, eldiven kullanılmalı ve temizlik sonrası eller iyice yıkanmalıdır. DSÖ, korunmanın temelinin insan-kemirgen temasını azaltmak olduğunu vurguluyor.