Nöbetçi Eczaneler
Türkiye ve Avrupa Birliği (AB) arasındaki vize görüşmeleri sürerken, hususi pasaport sahiplerini endişelendiren kritik bir iddia ortaya atıldı. Sosyal medyada ve bazı yayın organlarında, “Avrupa Birliği’nin verdiği kotanın aşıldığı ve yeşil pasaporta Schengen vizesi getirileceği” yönünde söylentiler dolaşıma girdi. Binlerce vatandaşı tedirgin eden bu senaryonun hukuki ve diplomatik arka planını araştırdık. Peki, yeşil pasaporta vize gelmesi mümkün mü?
AB Yeşil Pasaporta Tek Taraflı Vize Getirebilir mi?
Mevcut iddiaların aksine, AB mevzuatı ve hukuki çerçeve incelendiğinde durumun farklı olduğu görülüyor. Avrupa Birliği’nin, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan hususi (yeşil) ve hizmet (gri) pasaport sahiplerine tek taraflı ve ani bir kararla vize zorunluluğu getirmesi hukuken mümkün değil.
Yeşil pasaport sahiplerine tanınan vizesiz seyahat hakkı, Türkiye ile AB arasında uzun yıllardır yürürlükte olan uluslararası anlaşmalara dayanıyor. Bu statünün değiştirilmesi veya iptal edilmesi için sadece siyasi bir söylem yeterli olmuyor; tüm Schengen ülkelerini kapsayan ortak ve oldukça uzun süren bir hukuki sürecin tamamlanması gerekiyor.
Vize Serbestisi ve “Kota Aşıldı” İddialarının Perde Arkası
Kamuoyunda tartışılan “yeşil pasaportun engelleneceği” iddiaları, Brüksel ve Ankara arasındaki mevcut diplomatik trafikle örtüşmüyor. Aksine, teknik görüşmelerde vizesiz rejimin korunması ve genel vize süreçlerinin kolaylaştırılması hedefleniyor.
Almanya’nın saygın gazetelerinden Frankfurter Allgemeine Zeitung, AB’nin Türkiye’den yeşil pasaport sayısı ve kapsamı konusunda daha fazla şeffaflık talep ettiğini, ancak konuyu sert bir krize dönüştürmekten özellikle kaçındığını yazdı. Ayrıca, “VİZE SERBESTİSİ DOSYASI BİLİNÇLİ ŞEKİLDE BEKLEMEDE” yorumları yapılsa da, süreç tamamen tıkanmış değil.
Öte yandan Dezenformasyonla Mücadele Merkezi, “Yeşil ve gri pasaport sahipleri Avrupa seyahatlerinde 7 Euro ödeme yapacak, ret alanlar AB’ye giremeyecek” şeklindeki haberlerin gerçeği yansıtmadığını, bu tür bilgilerin dezenformasyon olduğunu duyurmuştu.
Schengen Vize Ret Oranları ve Başvuru İstatistikleri
Vize krizine dair endişelerin bir diğer kaynağı ise artan ret oranları. Ancak AB Göç ve İçişleri Komiserliği verileri, kamuoyundaki algıdan farklı bir tablo çiziyor. Türkiye’den yapılan Schengen başvurularının 993 bin 875’i olumlu sonuçlandı.
Verilen vizelerin 645 bin 583’ü çok girişli (multi-vize) olarak düzenlendi. Ret oranı ise yaklaşık yüzde 14,5 seviyesinde kalarak, AB’ye başvuru yapan diğer üçüncü ülke vatandaşlarının genel ortalamasıyla benzerlik gösterdi. Uzmanlara göre asıl sorun ret oranları değil; uzayan randevu süreleri ve verilen vizelerin kısa süreli olması.
Randevu Krizi ve Diplomatik Çözüm Arayışları
Diplomatik kaynaklar, yaşanan tıkanıklığın ana nedenini pandemi sonrası Türkiye’den yapılan başvurulardaki patlamaya bağlıyor. Yılda 1 milyonun üzerine çıkan başvuru sayısı, mevcut konsolosluk kapasitelerini zorluyor. Ayrıca 2023 yılında Türk vatandaşlarının AB ülkelerine yaptığı sığınma başvurularının 100 bini aşması, incelemelerin daha sıkı tutulmasına neden oluyor.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Türkiye’nin önceliğinin vize serbestisi kriterlerini tamamlamak olduğunu belirtirken; Ticaret Bakanı Ömer Bolat ise AB Komisyonu’nun üye ülkelere, Türk vatandaşlarına uzun süreli ve çok girişli vize verilmesi yönünde tavsiyede bulunduğunu aktardı. Ancak nihai karar yetkisi, AB Komisyonu’ndan ziyade üye ülkelerin inisiyatifinde bulunuyor.